De Opkomst en Strijd van Nieuwlande

Het grondgebied dat ooit de bakermat zou worden van het dorp Nieuwlande, werd oorspronkelijk doorkruist door de imposante Coehoornsdijk, ook bekend als de Friesche of Statendijk. Deze dijk, genoemd naar de beroemde Menno van Coehoorn, werd rond 1680 aangepast als onderdeel van de fortificatie van de nabijgelegen vestingstad Coevorden.

Het juridische begin van Nieuwlande werd gemarkeerd op 30 maart 1816, toen de markegenoten van Zwinderen een stuk veen van 150 morgen verkochten aan Rudolph Otto van Echten, Warner de Jonge en Hugo Christiaan Carsten in Hoogeveen. Dit legde de basis voor de latere ontwikkeling van het gebied.

Gedurende de daaropvolgende decennia ontplooide vooral de vervenersfamilie Bruins Slot activiteiten in het gebied. Rond 1850 ontstond de eerste bewoning door veenarbeiders, met name langs het Oostopgaande en het Dwarsgat.

Tegen 1890 telde Nieuwlande ongeveer veertig woningen, voornamelijk langs het Oostopgaande en verspreid langs het Dwarsgat en verschillende ‘wieken’. De Hoogeveense eigenaren lieten veel bos aanplanten op het afgegraven veen, waarvan het hout en de schors werden gebruikt voor diverse industriĆ«le doeleinden, zoals het stutten van gangen in kolenmijnen en leerlooierijen.

Vanaf 1900 onderging Nieuwlande een ingrijpende transformatie. De bossen verdwenen en maakten plaats voor landbouwgrond. Voornamelijk jonge gereformeerde Groninger boeren vestigden zich in het gebied en bouwden indrukwekkende boerderijen, waarmee ze een nieuw hoofdstuk toevoegden aan de geschiedenis van het ‘nieuwe land’.

In 1909 liet Jacob Dijkema de naam ‘Nieuwlande’ aanbrengen op de dakpannen van zijn nieuwe boerderij, hoewel het nog enige tijd duurde voordat de gemeente Oosterhesselen deze naam officieel erkende.

Sociologisch gezien waren er tot ver na de Tweede Wereldoorlog spanningen tussen de hervormde veenarbeiders en de gereformeerde boeren. In 1928 werd een tuinbouwvereniging opgericht om de tuinbouw in het gebied te stimuleren, waarmee veel kleine boeren en arbeiders hun inkomen konden aanvullen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog groeide Nieuwlande uit tot een wijkplaats voor tientallen Joodse onderduikers. Johannes Post, een lokale landbouwer en wethouder, speelde een cruciale rol in het verzet tegen de Duitse bezetting. Zijn heldendaden zouden later erkend worden met de IsraĆ«lische onderscheiding ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’, toegekend aan de 117 inwoners van Nieuwlande door Yad Vashem in 1985.

Na de oorlog onderging Nieuwlande verdere veranderingen, waaronder de sanering van het veengebied door het dempen van kanalen en wijken, wat de economische vooruitgang van het dorp ten goede kwam en de tegenstellingen van vroeger geleidelijk deed vervagen. De ontwikkeling van de A37-snelweg in de jaren ’80 en ’90 versnelde de economische groei van Nieuwlande, waarmee het dorp zijn plaats in de geschiedenis van Nederland verstevigde.