De Geheime Bijeenkomst in Coevorden

Het was een koude decemberavond in 1943 toen het schipperscafé ‘Spoorzicht’ in Coevorden een uitzonderlijke gebeurtenis meemaakte. De atmosfeer was doordrenkt van geheimzinnigheid terwijl vertegenwoordigers van het Nederlandse verzet en twee Duitse tegenstanders van het naziregime zich verzamelden voor een historische ontmoeting.

In het sfeervolle café, waar het licht gedempt was en de rook van tabak de lucht vulde, zat een select gezelschap bijeen. Aanwezig waren onder anderen Mr. Jaap Cramer, een prominente leider van het verzet uit Assen, Pieter Duinkerken, een vooraanstaande figuur in de SDAP, en de invloedrijke journalist Gerrit Jan van Heuven Goedhart.

Het hoogtepunt van de avond was de aankomst van Arnold Brill en Oberst Wilhelm Stähle, twee Duitsers die, ondanks hun nationaliteit, vastbesloten waren om het naziregime omver te werpen. Brill, een fel tegenstander van Hitler sinds lang voor zijn opkomst, had eerder contact gelegd met Stähle om Pieter Duinkerken vrij te krijgen uit Buchenwald, waar hij als “Indisch gijzelaar” vastzat.

Het gesprek dat volgde was doordrenkt van spanning en geheimhouding. Stähle onthulde een complot tegen Hitler, geleid door een verzetsgroep onder leiding van de afgezette burgemeester Leipzig, Goerdeler. De groep beraamde een aanslag op Hitler met als doel een nieuwe regering te vormen onder leiding van Goerdeler. Stähle verzekerde de aanwezigen van zijn betrouwbaarheid door waardevolle informatie te verstrekken, waaronder namen van Nederlanders die opgepakt zouden worden, die vervolgens op tijd konden onderduiken.

De aanslag op Hitler stond gepland voor januari 1944, maar de gebeurtenissen namen een onverwachte wending. De interesse van de geallieerden en de Nederlandse regering groeide pas na de (mislukte) aanslag van kolonel Claus Schenk Graf von Stauffenberg in juli 1944. Van Heuven Goedhart, die het gesprek in Coevorden had bijgewoond, speelde cruciale informatie door naar Londen, waar het nieuws van de aanslag op Hitler werd ontvangen met opwinding en interesse.

Helaas bleef Stähle niet gespaard van het noodlot dat vaak samenhing met verzet tegen het naziregime. Ondanks zijn vastberadenheid en heldhaftigheid werd hij uiteindelijk verraden en gearresteerd. Na martelingen en ontberingen werd Stähle uiteindelijk geëxecuteerd door SS’ers in februari 1945, slechts enkele maanden voor de val van het naziregime.

Na de oorlog kreeg Wilhelm Stähle postuum erkenning voor zijn moedige daden. Een gedenksteen in Coevorden herinnert aan zijn rol in het verzet tegen het naziregime, en hoewel het café waar de historische bijeenkomst plaatsvond inmiddels niet meer bestaat, blijft zijn nalatenschap voortleven als een symbool van hoop en moed in donkere tijden.